Çıktığımız En Uzun Yol: Kendimiz

Bazen en önemli ihtiyacımız kendimizi fark etmektir, fakat bu pek kolay olmaz. İnsanın kendine varan yolları vardır elbette. Ne var ki o yolları keşfedene kadar engellerden, kayıplardan ve hayal kırıklıklarından geçeriz. Anlaşılmadığını, hep yanlış değerlendirildiğini düşünürsün; oysa belki de kendine uzak düşen sensindir. Kendinle arandaki mesafe öylesine açılmıştır ki artık ne istediğini ne aradığını, hatta neyin sana ait olduğunu ayırt etmekte zorlanırsın. Çoğu zaman seyircisi olduğun hayatların dertleri, sevinçleri ve sahip oldukları daha fazla dikkatini çeker. Başkalarının hikâyelerine bakarken kendi hikâyenden uzaklaşırsın.

İnsan kendini bulana kadar pek çok tali yoldan geçebilir. Hangi yolun gerçekten kendisine ait olduğunu anlamak kolay değildir. Yanlış seçimlerimizin, bizi tüketen ilişkilerin ve tekrarlanan hayal kırıklıklarının ardında çoğu zaman bu yatar: Kendimize ait olmayan bir yolda yürümek.

Bir başkasının hikâyesi dikkatimizi öylesine çeker ki onun sahip olduklarıyla, yaşadıklarıyla, hatta olmak istediği kişiyle kendimizi özdeşleştirmeye başlarız. Zamanla farkında olmadan kendimize ait olmayan bir benlik inşa ederiz.

En güzel, en başarılı, en zengin, en çok sevilen… Dışarıdan bakıldığında her şeye sahip olduğunu düşündüğümüz insanların bile eksik hissettiği tarafları vardır. Olmaması mümkün mü?

Bazen iyi bir hayatı, kurduğumuz güzel düşlerin gerçekleşmesiyle bir tutuyoruz. Oysa yaşamak bundan çok daha fazlası. Nâzım Hikmet’in o güçlü ifadesiyle, yaşamak "şakaya gelmez." Hayatı bu ciddiyetle yaşayabilmenin yollarından biri de insanın önce kendisini tanımasıdır. Her insan bir mizaçla dünyaya gelir; Yaratan’ın bize bahşettiği kendimize özgü bir donanımla hayata başlarız. Kabiliyetlerimiz, eğilimlerimiz ve güçlü taraflarımız olduğu kadar zaaflarımız ve kör noktalarımız da vardır. Ancak büyüdükçe şekillenir, çevremizin etkisine gireriz. Ailemizin, yaşadıklarımızın, ilişkilerimizin, beklentilerin ve içinde bulunduğumuz dünyanın etkisiyle zaman zaman özümüzden uzaklaşırız.

Bu uzaklaşmanın ağır bir bedeli vardır: Kendini kaybetmek. İnsan bazen yolunu değil, kendini kaybettiği için nereye gideceğini bilemez. Kendimize ait olmayan bir kimliğin içine sıkıştığımızda daha çok kabul göreceğimizi, daha çok sevileceğimizi ve daha başarılı olacağımızı zannederiz. Aldanırız. Çünkü insan kendini gerçekten tanımadan zaaflarını nasıl yönetebilir? Bir kaybın ardından ayağa kalkarken içindeki iyiliği kaybetmeden yoluna nasıl devam edebilir? Neyi değiştirmesi, neyi kabul etmesi ve neyi geliştirmesi gerektiğini nasıl anlayabilir? Kendini tanımak yalnızca güçlü ve güzel taraflarını keşfetmek değildir; potansiyelinin farkında olmak kadar olumsuz yönlerini, zaaflarını ve kör noktalarını da görebilmektir. İnsanın kendisiyle gerçek anlamda karşılaşması tam da burada başlar.

Bize ait olmayan düşlere, başkalarından ödünç aldığımız kimliklere ya da nasıl biri olmamız gerektiğine dair kalıplara değil; kendimizle sahici bir bağ kurmaya ihtiyacımız var. Her birimize farklı kabiliyetler, eğilimler ve potansiyeller bahşedilmiş. O hâlde yapmamız gereken, başkalarının izinden gitmeye çalışmak yerine bize verilenleri keşfetmek ve kendi yolumuzu çizmektir.

Bize ait olmayan bir yolda sürüklenmek yerine kendi yolumuzu bulmak… Kendimizle yeniden tanışmak… Belki de ihtiyacımız olan şey yeni bir "ben" yaratmak değil; zamanla üzerimize birikenleri fark edip zaten orada olan özümüze yeniden yaklaşmaktır.

Peki insan kendine nasıl yaklaşır?

Bunun yollarından biri mizacını tanımaktır. Mizaç bilgisi bize kim olmamız gerektiğini söylemez. Aksine, dünyaya hangi pencereden baktığımızı, hangi yönlerimizin bizi güçlendirdiğini, hangi zaaflarımızın bizi tekrar tekrar aynı döngülere sürüklediğini fark etmemiz için bir yol haritası sunar. Çünkü insan bazen başka biri olmaya değil, kim olduğunu hatırlamaya ihtiyaç duyar.

Bir sonraki yazıda, mizaç bilgisinin kendimizi tanıma yolculuğunda bize nasıl bir harita sunduğunu konuşacağız.